We gaan ons – voorzichtig – onderdompelen in data. De studenten worden wederom in groepen verdeeld over de zeven stadsdelen van Amsterdam (en IJburg apart), maar de pijlers (urban secrets, typisch…, subculturen) zullen verdwijnen en plaats maken voor een nieuwe indeling. Dit jaar gaan de jonge reporters aan de slag met data van de Dienst Onderzoek en Statistiek (‘harde cijfers’ uit onderzoeken) om deze om te vormen tot een verhaal, en deze data ook nog eens te visualiseren. Twee reportages, een videoreportage en een infographic (of andere datavisualisatie).

Want wat zijn de verhalen achter de data van de bevolking uit Nieuw-West, onderwijs uit Noord, Verkiezingsresultaten uit Zuid, Orde en Veiligheid in West, Cultuur in Oost, Stedelijke ontwikkeling in Ijburg, enzovoort? Zijn er verbanden te leggen? Kun je vergelijkbare ontwikkelingen in de stadsdelen waarnemen?

In tegenstelling tot het voorgaande jaar is er alleen gekozen voor tekst en beeld (fotografie, video, visuals) en zal er geen audio meer verzorgd worden, om de simpele reden dat de audio in een aparte player geen meerwaarde had. Misschien dat we ons volgend jaar juist sterker richten op de audio, in combinatie met gps-coördinatoren. We zullen zien.

Onderstaande kaart is overigens vormgegeven door IAM-docent Yuri Westplat; hij zal tevens een workshop Datavisualisatie verzorgen voor de derdejaars.

De stad kunnen lezen
Een paar weken geleden stuurde ik een kleine 60 derdejaarsstudenten Nieuws en Media erop uit. Ze vormden redacties van 7 à 8 man, verspreid over de 7 stadsdelen van Amsterdam, en IJburg apart. Elke student moest na 10 weken zes verhalen hebben, gebaseerd op drie pijlers:

• Subculturen van een stadsdeel (bijvoorbeeld homo’s in het centrum, Belwinkeleigenaren in West, kunstenaars in Noord, daklozen)
• Typisch… (welk gebruik, welk gebouw hoort nu echt bij dát stadsdeel?)
• Urban Secrets (wat weet nog niemand, of waar is weinig over bekend: van de atoomkelders tot een uitvaartcentrum waar tijdelijk een club in is gevestigd)

Eerst moesten de studenten research doen naar hun stadsdeel. De meeste studenten wonen niet in Amsterdam; ze moesten zich de stad eigen maken. De eerste ingeving van studenten is dan altijd om het openbaar vervoer te pakken, maar door te lopen of te fietsen zie je veel meer. Toch is het nog knap lastig om de stad te kunnen ‘lezen’ als je begin twintig bent en nog nooit in Nieuw-West bent geweest.

Voordat iedereen zijn stadsdeel een beetje kon doorgronden, waren we zo twee weken verder. Maar toen begon de motor voorzichtig te draaien. Studenten kregen inloggegevens voor het WordPress CMS (iedereen is beheerder) en een handleiding met instructies over de huisstijl, correct koppelen en labelen van data en content. Ze maakten afspraken in de teams wanneer content werd geplaatst, en stemden met elkaar af welke verhalen werden geplaatst. Ze stonden onder begeleiding van een tutor (docent) die hen elke week een uur sprak op een redactievergadering, meestal op lokatie, in het stadsdeel dus.

Overkill aan systeemplafond
Natuurlijk rammelt er nog wat aan de content. Maar dat geeft niet. Ze moeten nog bijgestuurd worden. Maar dat gaat prima op afstand; als tutor (en als modulecoördinator) lever je kritiek op de content. Per mail, per twitter of per telefoon. En natuurlijk zijn er de wekelijkse bijeenkomsten.

Maar wat maakt deze verzameling van verhalen nu anders dan andere (hyper)lokale blogs?

Stel, je bent een grotere nieuwsorganisatie. Je hebt zo’n 50 correspondenten in dienst. Je bent niet afhankelijk van één soort drager; je hebt een verhaal te vertellen. Ik zou de audio kunnen clusteren en hermonteren voor een dagelijks (internet)radioprogramma. De video’s worden aan elkaar gekoppeld en gestreamd als actualiteitenprogramma met een videoapp voor de iPad. Elke maand is er een evenement (debat, interview) waarbij je teruggrijpt op de gebeurtenissen van de afgelopen periode. Omdat je de content koppelt aan locaties (geotaggen) heb je bovendien een ander ‘zicht’ op de stad.

Een aantal kenmerken op een rij voor zo’n moderne nieuwsorganisatie:

• verhaal is leidend, niet de vorm (niet ‘de krant’, ‘de radiozender’)
• overzicht / archivering is duidelijker: je kunt in één keer zien welke journalist wat heeft gemaakt (en hoeveel!), en of bepaalde verschijnselen in een gebied vaker zijn gesignaleerd. Door goed te categoriseren bouw je een database op waardoor je combinaties kunt maken. ‘Geef me alle urban secrets in video in Nieuw-West’.
• Beter contact met je publiek. Als nieuwsorganisatie kan je socialer worden. De toevoeging van kleinschalige evenementen (‘In gesprek over mijn directe omgeving, met mensen die er verstand van hebben’), redactievergaderingen op locatie (‘Kijk, daar zitten die journalisten’) en een constante twitterstream met een hashtag die door de journalisten zelf in de gaten wordt gehouden, zorgen er voor dat je consument betrokken blijven en raken. Wie weet heeft je nieuwsconsument er wel maandelijks 9 euro voor over om op de hoogte gehouden te worden.

En dan is er ook nog het journalistiek inhoudelijk aspect. Als je journalisten echt in de vezels van een gebied zitten (in plaats van dat tochtige kantoorpand met een overkill aan systeemplafond), voorkom je mogelijk de ‘uniforme’ berichtenziekte (nieuws als een stroom van eenzijdigheid) en weinig verheffend telefonisch contact met een woordvoerder als enige bron. Laat zien wat er gebeurt.

Deze derdejaarsstudenten zijn misschien nog geen journalisten. Ze zijn vooral dol op bejaarden als subculturen omdat die zo makkelijk aanspreekbaar zijn. Hun zinnen zijn misschien niet altijd even beeldend. Ze behandelen vaak nog onderwerpen, in plaats van dat ze een verhaal vertellen. Dat zijn journalistieke vaardigheden die je moet blijven ontwikkelen.

En natuurlijk heeft een journalist misschien een voorkeur voor tekst en weet hij zeker dat-ie nooit zal floreren met een audioreportage. Maar nieuws en verhalen die samenkomen op één ‘portal’ in plaats van één medium, vraagt een andere ‘mindset’ om mee te werken.

Op donderdag 27 januari 2011 komen alle derdejaarsstudenten bijelkaar in het Singelgrachtgebouw van de HvA. Ze nodigen gasten uit die met hun stadsdeel te maken hebben, en bespreken elkaars werk. Een journalistiek mini-event, dus.

‘Er wordt bezuinigd op de publieke omroep zonder de kwaliteit aan te tasten,’ zegt het regeerakkoord van VVD en CDA.  ‘De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) krijgt een taakstellende bezuiniging en reduceert bureaucratie, management en coördinatie in de verhouding met de omroepen en laat hen meer ruimte. De NPO beperkt zich tot audiovisuele taken.’ De term ‘audiovisueel’ is in eerste instantie al een sof; dat was de natuurkundeles uit 1981 met een overheadprojector en een bandrecorder ook. Anouchka van Miltenburg bevestigde tegen het Radio 1-journaal de lezing van de oplettende journalist van het Nederlands Dagblad dat daarmee bedoeld wordt dat de toenemende online rol van de omroepen moet worden ingeperkt.

Laat ik duidelijk zijn; het is helemaal niet gek om de publieke omroep te hervormen. Ik ben er een voorstander van dat de pijlers van een publieke omroep cultuur/verstrooiing, educatie en actualiteit zijn. Toen ik afgelopen zondag de zoveelste BNN-presentatrice zag bungeejumpen en zich laven aan de alcohol op een popfestival, stelde ik voorzichtig dat dit soort televisie zijn beste tijd heeft gehad. Hervormen, prima. Je moet de publieke omroep alleen niet willen vervormen.

Door achteloos te roepen dat online activiteiten van de publieke omroep oneerlijke concurrentie is, ga je voorbij aan het feit dat de term ‘omroep’ onderhand niet meer de lading dekt. ‘Publieke Media Organisatie’ zou beter op zijn plaats zijn. Dit kabinet draait bij monde van Van Miltenburg het verhaal om.

Volgens de Volkskrant zei Van Miltenburg gisteren in het Radio 1 journaal dat het prima is om een interview online te publiceren, zodat het is terug te luisteren via internet, ‘maar dat het niet de bedoeling is dat een redacteur dat gesprek aanvult en als nieuw product online aanbiedt.’ Hoe zie je dit voor je? Dat je geen enkele tekst of duiding bij een fragment geeft?

Google en HSBC zetten juist in op de inzet van internet in ontwikkelingslanden met initiatieven als o3b Networks; het gaat hier weliswaar puur om de infrastructuur, maar de vermeende vrije, westerse overheid als die van Nederland zou een voorbeeldfunctie moeten hebben in de opvatting dat het volop faciliteren van ‘online’ activiteiten (in feite het vrijelijk delen van informatie / kennis / data) een noodzaak is. In de praktijk komt het erop neer dat die 16-jarige vmbo-scholier zijn informatie van een nationale nieuwsportal moet kunnen halen die hij mag vertrouwen.

Daar komt bij dat een eventuele uitwerking van Van Miltenburg niet haalbaar is. Nieuws en actualiteiten zijn van ons allemaal geworden, het is niet de vrucht van een mediamagnaat op zijn hoge berg. Mogen krantensites en blogs wel informatie vrijelijk bewerken, mashuppen, ontsluiten, maar de publieke omroepen dus niet? Ik geloof niet dat je dit in het buitenland kunt uitleggen.

Een site als Joop.nl wordt links en rechts nu volledig gefileerd; haha, zie die zielige Van Jole. Daar gaat zijn linksche staatsplatform. Maar wie concurreert met Joop.nl? De Volkskrant…? Nou, de oplage van de Volkskrant zal stijgen als joop.nl eruit ligt. Veel dubieuzer vind ik dit soort spelletjessites  van de TROS die rechtstreeks de populariteit van Studio 100 producties verklaren. Sowieso heeft heel muzikaal Volendam bestaansrecht dankzij de staat. Of is dat dan ineens weer volks, en dus een taak van de publieke omroep?

Een nieuwssite als nos.nl kan je niet afschaffen als je redeneert dat via internet juist álle doelgroepen zijn te bereiken. Talloze jongeren en studenten luisteren niet ambachtelijk ‘naar de radio’ of ‘kijken televisie’; ze gebruiken audio en video. En het zou fijn zijn als de politiek zich dat realiseerde.

Onlangs schreef ik hier over de eerste periode waarin derdejaarsstudenten Nieuws en Media an de slag gingen als bloggers vanaf een ‘standplaats’, om zo verslag te doen over onderwerpen van een zelfgekozen specialisatie. Opvallend veel meisjes kozen voor ‘zorg’ als specialisatie (vanuit, uiteraard, een zorginstelling), een enkele jongen koos ‘gamen’ (vanuit… zijn slaapkamer?) en zo waren er ook nog wat culturele en culinaire bloggers. Allemaal gelardeerd met audio, video, foto en tekst. Waar zit nou de kracht van dit project? En is het geslaagd?

Laat ik beginnen met vertellen dat het vooral een testcase is voor een groter project dat vanaf november van start gaat. Dan gaan de studenten in groepen gedurende enkele weken verslag uitbrengen vanuit de verschillende Amsterdamse stadsdelen. Ze moeten niet de bekende verhalen vertellen die we lezen bij het Parool of zien op AT5, maar ze moeten op zoek gaan naar de niches. In het huidige, individuele project mochten ze zelf een plek en specialisatie kiezen, dat is niet het geval bij het grotere project (dat tegen die tijd hier is te volgen).

Maar wat heeft het zelfstandig geblog tot nu opgeleverd? Expertise. Maar, de eerlijkheid gebiedt te zeggen, vooral expertise op het gebied van de techniek. Van het werken met audio, video en WordPress als CMS tot het bewerken van html voor een Twitterwidget. Via Twitter ben ik soms een 24/7 vraagbaak, maar het mooiste is als studenten elkaar helpen. Of als ze zelf een probleem oplossen;

De inhoud, waar het bij een journalist in eerste instantie om gaat, laat hier en daar te wensen over. Studenten vergeten dat een digitale voorbijganger in één oogopslag moet zien wat voor een blog het is. Ander nadeel is de te brave ‘PR-taal’ die studenten bezigen. Van de olijke melding ‘Welkom op mijn weblog!’ en ‘Leuk dat je hier bent’ word ik narrig. Ik wil dat voelen of ervaren, niet letterlijk lezen. Kritiek, humor of scherpte verliest het soms van het gevoel ‘aardig gevonden te willen worden’. Een ander nadeel is dat studenten vergeten dat de charme van een blog is dat er continuïteit in zit, dat je een ontwikkeling toont.

Maar dat je ‘aardig gevonden’ wil worden is niet gek, als je letterlijk in een zorginstelling rondloopt. En dan is het toch mooi als je geregeld krijgt dat je zelfs bij de spoedeisende hulp mag filmen. Dat er dan geen loodzware epistels over de problemen in de zorg op staan, soit. De toevoeging van audio is bij deze student best zinvol, maar een audiofragment over het gebruik van social media bij sollicitaties van een andere studente zag ik de meerwaarde weer minder (overigens geldt voor alle blogs dat ze Work In Progress zijn: vreest niet!). Het idee rijst dat de studenten ‘video om de video’ en ‘audio om de audio’ gaan gebruiken. En niet (zoals het hoort): ik heb een verhaal te vertellen, welk kanaal kíes ik? We zullen zien.

Leonie Sanders blogt vanuit Pakhuis de Zwijger (Klik op afbeelding om naar blog te gaan)

Één studente toont met haar blog over de Eerste Wereldoorlog (Standplaats: Museum Le Poilu in Alkmaar) in elk geval een aanzet tot een staaltje onderzoeksjournalistiek. En dat is dan toch een beetje waar ik op hoopte: dat studenten zich niet alleen de techniek eigen maken, maar zeker ook een ontwikkeling doormaken en stukje bij beetje meer te weten komen over hun expertise.

De studenten worden, behalve op de inhoud van video, audio en tekst ook als volgt beoordeeld (globaal gebaseerd op de Groundswell Technology Test):

• Zorgt de technologie van het blog ervoor dat mensen met elkaar kunnen verbinden? (kan de gebruiker met jou als journalist contact hebben, maar ook andere gebruikers, dmv een forum, twitteraccount, mailcontact enzovoorts)?

• Is het blog logisch / gebruiksvriendelijk in opmaak?
• Biedt de technologie van het blog profijt / iets extra’s voor de gebruiker? (Kan ik bijvoorbeeld podcasts apart beluisteren, is er handig getagd, kan ik de foto’s bekijken in Flickr? Word ik uitgenodigd voor een evenement?)
• Biedt het blog interessante content die als teaser werkt, zodat je meer bezoekers via Twitter en Facebook kunt genereren?
• Is het een blog dat wellicht uitnodigt tot partnerships / mashups? (bijv. met AT5, Parool, VPRO, andere bloggers?)

Nog een paar weken tot de beoordeling. Ik hoop dat de studenten nog wat gaan zweten. En vooral de digital media pyramid zinvol gebruiken. Denk aan de Link Economy, studenten!

De krant is dood, leve NRC. Een slimme zet om uitgerekend Ernst-Jan Pfauth aan het hoofd van het digitale roer te plaatsen; in een mum van tijd heeft Pfauth, aka dutchproblogger een nieuwe digitale strategie uitgewerkt met een team van ‘internetredacteuren, webontwikkelaars, vormgevers, een marketeer en een digitaal strateeg’.  In deze strategie wordt echt een slag geslagen: niet meer slechts de website als ‘online’ variant van de krant. Twee dingen vallen me echter op: ik lees niets over de rol van het publiek, en ik lees niets over video.

In de visie – al beslaat hij in deze versie 1000 woorden en zal het een samenvatting zijn van een grote geheel – is er geen aparte rol weggelegd voor het publiek, de community. Het is weliswaar goed dat NRC denkt aan het verhaal, en niet persé de vorm waarin dat verhaal gegoten wordt (‘NRC een nieuwsorganisatie die meebouwt aan de toekomst van (online) kwaliteitsjournalistiek’) maar een aanpak om het publiek te betrekken bij het nieuws lees ik nog niet. Ik denk niet zozeer alleen aan ‘ranking’ of becommentariëren van het nieuws, maar ook aan crowdsourcing-experimenten waar The Guardian succes mee behaalde en zo vorig jaar aan de wieg stond van de grootste bonnetjesaffaire uit de geschiedenis van het Verenigd Koninkrijk. Kortom: omarm je toegewijde publiek en betrek hen bij journalistieke processen.

Er is in de visie aandacht voor fotografie (vrij naar The Big Picture van the Boston Globe) maar videomateriaal (van bijvoorbeeld getuigen) zie ik niet terug in de nieuwe digitale strategie. Video zou uiteraard niet beperkt moeten blijven tot de schokkerige YouTube-uploads.

Nrc.tv (met oa gesproken recensies van Pieter Steinz en Eric Corton) is gestopt, en dat begrijp ik: het voegde als incidentele rubriekjes weinig toe. Maar bij een belangrijke gebeurtenis – of het nu de val van een kabinet of een nationale ramp is – kan NRC een slimme rol spelen door desnoods via Ustream (of een eigen, betere server) uit te zenden in een geïmproviseerde studio in de hoek van het kantoor of, ter plaatse op het Binnenhof. Immers, als nieuwsorganisatie gaat het je om het verhaal, en als je het op dat moment live via video kan vertellen met behulp van experts en deskundigen, zou ik het doen. Alle zeilen bijzetten. Heel nationaal Twitterville kan ondertussen meekijken en discussiëren. Ga maar de concurrentie aan met NOS (Politiek 24) en RTL, al je aanpak nog zo kleinschalig en doe je het met een te verwaarlozen budget.

De vraag is of je dat laatste zou willen als organisatie die ooit was opgericht als krant. De wedervraag die ik dan stel: wil je een nieuwsorganisatie of een krant zijn?